خانه و حجرات مفروش مىآيد و همكى بيوتات از سنك مرمر و باحجار ملوّن از عقيق و سنك مريم و فيروزه و غيره چنان ترصيع كرده‌اند كه هركه مشاهده كند پندارد كه نقّاشى نموده‌اند و در و ديوار و سقف و جدار آن اشكال طيور و حيوانات و اشجار و ازهار و رياحين كنده و بالوان احجار آكنده‌اند به طريقى كه ارباب بصر در به دو نظر نقش و نگار پندارند و درها و پنجره‌هاى حجرات از يكپارچه سنك مرمر و چنان نقّارى و كنده‌كارى نموده‌اند كه عقل از ديدن آنها حيران و از مشاهده‌شان سركردان مىشود و برج مثمن از آينه‌هاى كوچك بطرح غريب و اسلوب عجيب ساخته‌اند كه خرد خورده دان از ديدن آن برج در شش در حيرت مىافتد و مسجد جامع طرف غربى ارك داخل حصار قرب دويست كام دور ساخته‌اند و سى درجه ارتفاع دارد و مشتمل است بر دو مناره و سه كنبد و صحن وسيع و كنبدهاى آن از سنك مرمر و منارهاى آن از سنك سماق و صحن به مسجد از سنك رخام در غايت استحكام بنا كرده‌اند و محلّ پنج‌هزار كس كه نماز كذارد از سنك رخام به صورت محراب زير كنبد و فضاى مسجد برآورده‌اند راقم كويد كه شاه زمان بن تيمور شاه افغان با لشكر موفور عزم تسخير لاهور نمود راقم نيز همراه بود و قبل از آنكه شهريار وارد شهركرد و راقم با جمعى از امراى شاهى داخل نارين قلعه شديم و شبانروزى در آنجا توقّف نموديم و بطريق ضيل عمارات و حجرات آنجا را سير و تماشا كرديم من الاتّفاق معمارباشى همراه بود راقم و بعضى اركان دولت سؤال نموديم و حضّار نيز تخمين نمودند يك حجره حرم‌سرا كه سه كز و نيم طول و سه كز عرض آن بود دويست هزار مثقال طلا بر آن صرف شده و جميع عمارات ارك و مسجد جامع و حمّام و حصار و باغچه آن را صد كرور هند تخمين كرده‌اند و يك كر در هندوستان صد لك است و هر لك آن صد هزار روپيه و هر روپيهء آن دو مثقال و نيم نقره مىشود راقم در دهلى يعنى شاه جهان‌آباد دفتر جمع و خرج ملوك كوركانيه را مشاهده كرد در آن مرقوم بود كه بعد از وضع مواجب لشكر و وظايف سادات و فقرا و اهل عمايم و خرج حرم‌سرا پنجاه و دو كرور و پنجاه لك داخل خزانه مىشد و هشت لك سوار و هشت لك پياده را مواجب مىدادند و مقبرهء جهانكير شاه سمت شمال واقع است كويند يك كرور هند بر آن مقبره صرف شده و قبر و زيرش در قرب و جوار به مقبرهء آن شهريار اتّفاق افتاده آن نيز از غرايب آثار و عجايب روزكار است و باغى مسافت يك فرسخ از شهر دور و سمت شرقى شهر واقع آن باغ هفت طبقه است و هر طبقهء آن ده يا دوازده درجه از يكديكر مرتفع‌تر است و موسوم است به شعله ماه و مربّع طولانى اتّفاق افتاده كه خامهء دو زبان از وصف و بيان آن باغ عجز و انكسار دارد بالجمله ديوار آن از آجر و سنك تراشيده و عمارات و حمّام و خيابان آن را نيز از سنك مرمر و از احجار الوان مانند عمارات ارك طرح انداخته و چنان محكم ساخته‌اند كه با وجود آنكه قرب دويست سال بر آن كذشته كويا حال از دست استاد تمام كشته است و قبور اولياء و مشايخ كبار در آن ديار بسيار است و قبر اياز در اندرون شهر زيارتكاه اهل روزكار است اكنون دار الملك راجهاى سنكان در ايان هندوانست راجه به چند سنك كه فرمانفرماى آن ديار است صاحب صد هزار پياده و صد هزار سوار است با وجود كثرت و جمعيّت خلّاقش ارزان و فواكه كرمسيريش فراوانست آبش كوارا و هوايش دلكشا و خاكش طرب‌انكيز و زمينش ملاحت‌خيز است مردمش اكثر هندوان و مقتدر سنكان و ديكر مسلمان حنفىمذهب و قليلى شيعهء اماميّه‌اند راقم مكرّر آن شهر را مشاهده نموده و مدّتى در آنجا بوده و يا اكابر و اعيان آن ديار صحبت نموده ذكر همه باعث طول كلام خواهد بود لاجرم باختصار كوشيده بذكر دو سه نفر آنجا مبادرت مىنمايد ذكر السّيّد الفاضل الموحّد الكامل ميان سيّد حسين اعرف عرفاى روزكار و اعلم علماى آن ديار بود و در علوم ظاهرى و باطنى كمتر كسى با آن جناب برابرى مىنمود مذهب اماميّه و مسلك اثناعشريّه داشت و همواره به تحصيل ذخاير اخرويّه همّت مىكماشت و عمر عزيز را برياضات و مجاهدات و عبادات و او را دو اذكار و تلاوت قرآن صرف نمودى و از زخارف دنيا و صحبت ابناى زمان و ارباب جاه و جلال به‌غايت محترز و مجتنب بودى و زهّاد قوم و عبّاد ملّت و صلحاى امّت و تاركان دنيا را مدح كردى و نسبت به محقّقان اسلام و مرتاضان ملّت خير الانام مراسم محبّت و مودّت بجاى آوردى و فقهاء اخبارى را مدح فرمودى و علماء غير اخبارى را قدح و مذمّت نمودى و ايشان را نكوهش كردى و زبان اعتراض بر ايشان كشودى روزى فقير عرض نمود كه غير اخبارى هم علماى